Seksueel geweld

De wereld van Terra 7 is allesbehalve vredig. Volken zijn vijanden en gebruiken geweld tegen elkaar. Dat is niet alleen met wapens op een slagveld, maar vaak veel wreder. Waar ongelijkheid en onderdrukking is, is ook seksueel geweld.

Het is een van de meest duistere kanten van ons mens-zijn en het komt overal ter wereld voor. Zodra een groep een andere groep overheerst, gaat het mis. Er zit een perverse kant in de mens die altijd weer de kop op steekt en dus ook bij de bewoners op Terra 7. Je kunt je uiterlijk veranderen en met de beste bedoelingen een nieuwe samenleving willen stichten, vroeg of laat komt de menselijke aard weer boven.

Ik kan me niet voorstellen dat ik een ander op die manier geweld aan zou willen doen. Dat is niet alleen omdat ik een vrouw ben. Denk aan wat je nu hoort over IS-vrouwen die een grote rol speelden bij het seksueel misbruik van tot slaaf gemaakte Jezidi vrouwen. Vrouwen zijn op dit vlak geen heiligen. Als ik er over spreek met mannen in mijn omgeving dan kunnen zij het zich ook niet voorstellen. Toch zijn het hele gewone mannen die in de idiotie van een oorlog tot vreselijke misdaden instaat zijn. Het is iemands zoon of man. In een oorlog worden niet alleen slachtoffers ontmenselijkt, ook bij de daders is dat gebeurd.

Seksueel geweld bestaat, maar waarom er over schrijven? Dat heeft vooral te maken met hoe het verhaal van Terra 7 is ontstaan, namelijk tijdens de oorlog in voormalig Joegoslavië in de jaren-90. Die oorlog schokte me, vooral omdat het zo dichtbij was. Ook in Europa konden buren ineens vijanden worden en elkaar verschrikkelijke dingen aandoen. Verhalen over moorden, verminkingen en verkrachtingen kwamen bijna dagelijks langs. Ik wilde begrijpen hoe dat kon gebeuren en als een soort gedachtenexperiment bedacht ik een wereld op een andere planeet waarbij verschillende groepen steeds extremer werden en met elkaar in oorlog raakte. Er kwamen personages bij en Aardse wetenschappers, die zonder het te willen, betrokken raakte bij die wereld. Via hun ogen bekeek ik het conflict, maar al snel ook via die van de verschillende bewoners van de planeet zelf.

Geweld beschrijven is niet makkelijk en al helemaal niet bij seksueel geweld. In het eerste boek gaat het meer om ongewenste intimiteiten, maar in het tweede gaat het een stap verder. Daarin leer je Bridget kennen; een vrouw die getraumatiseerd is geraakt, onder andere door een verkrachting en bijna weer in zo’n situatie terecht komt.

In het derde boek breekt de oorlog echt uit, belanden belangrijke personages er middenin en krijgen zij ook met verschillende vormen van geweld te maken. Net als het tweede boek ga ik dit deel volledig opnieuw schrijven. Het wordt voor mij echt zoeken naar de juiste toon: geen sensatie, ook niet te afstandelijk, sommige dingen wel beschrijven en andere juist weer niet.

En wat heb ik uiteindelijk geleerd van mijn gedachtenexperiment over Terra 7? Vooral dat we allemaal een duistere kant hebben en instaat blijken afschuwelijke dingen te doen. In extreme situaties doen we extreme dingen. We hebben echter ook een enorme veerkracht. Er zijn altijd mensen die tegen alle tegenwerking in blijven vechten voor wat goed is. Die dat wat kapot is, weer willen maken. Zij zijn de hoop voor na de oorlog.

Deze column is verschenen in Celtica’s Magazine van november 2019.

Cover Het Huis van de Roos

Daar is ie dan eindelijk: de cover van mijn tweede boek en tweede deel van mijn Terra 7 trilogie Het Huis van de Roos.

Op de voorkant staat Conrad, het belangrijkste personage in dit deel. Hem volg je op zijn reis naar het noorden. Conrad is vriendelijk, met een positieve inslag, maar ook iemand die vecht voor zijn idealen. André Kaffe geeft hem mooi gestalte.

Op de achterkant zie je de twee manen van de planeet: Candara en Dagomar. In het eerste deel waren ze van belang voor Dion en zijn manenproef, in dit deel door een profetie die Conrad krijgt van een Groene die hij ontmoet bij het Noordelijk Verzet. Zoals altijd met profetieën is ook deze voor meerdere uitleg vatbaar. Conrad probeert er niet te veel bij stil te staan, maar het gaat toch in zijn hoofd zitten.

Coverontwerp is van Joost Zwaan en het is weer mooi geworden. Al ging het vaak heen en weer. Ik ben zelf iemand met een behoorlijk duidelijk beeld in mijn hoofd van hoe ik het wil hebben. Daarnaast heeft Rianne met mij lang aan de achterflaptekst gesleuteld. Mede dankzij de inbreng van anderen, ben ik daar inmiddels tevreden over. Want het blijft lastig, zo’n tekst. Je wil de lezer nieuwsgierig maken, maar ook niet teveel weggeven en tegelijk moet het wel goed weergeven wat belangrijk is in je boek. Een achterflaptekst kan een lezer ook sturen in hoe hij of zij je boek leest.

Een hele bevalling dus, zo’n cover maar hij is er en ik hoor graag van jullie wat je er van vindt!

De kracht van ontkenning

Onlangs bekeek ik de eerste twee afleveringen van de serie Chernobyl (HBO, nu te zien op Ziggo). Een indringende serie en een prachtige demonstratie van hoe de menselijke geest werkt.

Omdat volgens de leidinggevende van de kerncentrale (en later ook van andere mensen in de keten) een ontploffing in de kernreactor onmogelijk is, kan het niet waar zijn. Ook als anderen (ooggetuigen) vertellen dat het wel zo is. Wat volgt is een opeenstapeling van onbegrijpelijke beslissingen en fouten die vele mensen het leven kost. Bijna volledig ad-hoc wordt een grotere kernramp voorkomen.

Wat hierin meespeelt is dat radioactiviteit onzichtbaar is. Dat iets dat je niet kunt zien gevaarlijk kan zijn, wil er bij veel mensen niet in. Daarbij komt dat ontkenning vaak makkelijker is dan aanvaarding. Als je iets aanvaard moet je de consequenties onder ogen zien. Die kunnen veel omvangrijker zijn dan we zelf kunnen of willen overzien. Zeker in een totalitaire staat als de voormalige Sovjet Unie waar je meedogenloos wordt afgerekend door iemand boven je en tegenspraak niet gebruikelijk is.

Maar ook op persoonlijk vlak ken ik de kracht van ontkenning. Vele jaren geleden was ik op skivakantie met mijn familie. Halverwege de laatste afdaling op onze laatste vakantiedag bleef mijn linkervoet met ski steken in de sneeuw tijdens het maken van een bocht. Ik viel en voelde een felle, stekende pijn in mijn linkerenkel. Het was een pijn die ik niet kende en ik wist dat er wat mis was, maar het drong niet tot mij door.  Dat bepaalde ook de reactie van het groepje waar ik mee op weg was. Ze wezen me naar een restaurantje aan de overkant van de pieste waar ik een taxi kon bellen. Ik ben er alleen naar toegelopen met mijn ski’s en heb een taxi mij naar het dal laten brengen waar mijn vader mij zou ophalen. Ook daar heb ik rondgelopen. Eenmaal in ons appartement deed ik mijn skischoen uit en zag het bot van mijn linkerenkel naar buiten steken (alleen mijn huid hielt het tegen). Op dat moment vroeg ik mijn vader om toch maar even naar het ziekenhuis te gaan. Pas toen ik de röntgenfoto zag, aanvaarde ik dat mijn enkel echt gebroken was.

Dit is een voorbeeld zonder grote consequenties voor anderen en met mijn enkel is het helemaal goed gekomen. Het heeft me wel veel geleerd. Ook ik ben in staat om iets totaal te ontkennen (inclusief verdringing van helse pijn) en zelfs zonder duidelijke reden kan dat gebeuren (iets breken tijdens een skivakantie is niet erg ongewoon). Het is een ervaring die ik gebruik in mijn verhalen. Mijn personages komen in verschrikkelijke situaties terecht en ze gaan daar allemaal op hun eigen manier mee om. Een daarvan is ontkenning. Zeker als je als lezer of kijker wel weet hoe het zit, is dat best moeilijk om te aanschouwen. Je zou tegen het personage willen schreeuwen om het probleem onder ogen te zien.

Deze column is verschenen in Celtica’s Magazine van juni 2019.

Collega’s

Zijn andere auteurs je collega of je concurrent?

Ik heb zelf nooit getwijfeld over het antwoord: collega. Lezers lezen immers veel meer boeken dan ik ooit kan schrijven en hoe meer ze mijn genre (sciencefiction en fantasy) ontdekken, hoe beter dat is. De kans is dan groter dat ze ook een keer mijn boek lezen.

Het Nederlandse taalgebied is relatief klein (Nederland en Vlaanderen) en binnen dat gebied lezen ook nog veel mensen in een andere taal: vooral Engels, maar ook Frans en Duits. Nederlanders lezen veel. We staan op nummer 2 van Europa. Acht op de tien Nederlanders lazen in 2018 een boek, waarvan drie op de tien dagelijks. Het liefst lezen we spannende boeken, daarna literatuur en het informatieve boek (bron: KvB Boekwerk & GfK, 2018, meting 43). Al met al schrijven auteurs dus voor een grote groep.

Op een beurs verkoop ik met veel plezier de boeken van de andere auteurs. Elk verkocht boek versterkt de uitgeverij en maakt het waarschijnlijker dat er geld is voor mijn volgende boek. Natuurlijk vind ik het het leukst als iemand mijn boek koopt (en ik mag signeren, iets wat als een echte eer blijft voelen), maar ik realiseer me ook dat nog steeds veel mensen een beetje huiverige zijn voor sciencefiction.

Die onbekendheid met sciencefiction is een van de redenen waarom ik samen met twee andere schrijvers (Johan Klein Haneveld, uitgegeven bij Macc en Godijn Publishing en Johan Bakker, uitgegeven bij Zilverbron) SF promoot bij boekhandels d.m.v. een lezing, een discussie en met muziek. Het is meteen een mooi voorbeeld van hoe je elkaar als collega’s kunt versterken.

Een ander voorbeeld daarvan is dat twee schrijvers van Celtica Publishing (Patty van Delft en Jeffrey Debris) mij helpen met mijn tweede boek door proef te lezen. Peter Varg deed dat eerder bij een kort verhaal. Auteurs geven feedback op bijvoorbeeld een achterflaptekst en delen schrijftips met elkaar tijdens evenementen. Zo is er echt spraken van een “team Celtica”.

Om een betere schrijver te worden, ben ik lid geworden van een schrijfgroep met andere auteurs. Sommige hebben al een boek gepubliceerd, anderen werken er nog aan. Onder leiding van Elly Godijn (jawel, van Godijn Publishing) geven we feedback op fragmenten van elkaars werk en doen we schrijfopdrachten. Daarbij is het extra interessant dat het om verschillende genres gaat.

Is er dan helemaal geen sprake van concurrentie? Natuurlijk wel. Tijdens een evenement heb je toch het liefst dat ze naar onze kraam komen. Verder is het altijd onverstandig om met collega’s over verkoopcijfers te praten. Daarnaast zijn de meeste auteurs gepassioneerde persoonlijkheden en dus wordt er wel eens op tenen getrapt, ontstaan er oeverloze discussies of onenigheid over bijvoorbeeld recensies. Auteurs, het zijn net mensen…

Deze column is verschenen in Celtica’s Magazine van mei 2019.

De Nederlandse taal

De Vrije Universiteit in Amsterdam stopt na honderd jaar met de bachelorstudie Nederlands, stond onlangs in de krant.

Naar mijn idee past het bij andere zaken die mij opvielen het laatste jaar. Zoals mijn neefje die Spaans studeert in Nederland en in het Engels les krijgt of een winkelstraat in Den Haag met alleen maar teksten in het Engels op de ruiten (alsof een buitenlander pas ziet dat het om een bakkerij gaat als er bakery op staat). Ook hoor ik achter de boekenkraam regelmatig van lezers dat ze alleen maar in het Engels lezen.

Waarom hebben Nederlanders zo weinig op met hun eigen taal? Ik geef toe, het is geen gemakkelijke taal. Veel onregelmatigheden en met mijn dyslexie worstel ik er dagelijks mee. Toch is het wel de taal waar ik me het beste in kan uiten. Het is een belangrijk onderdeel van wie ik ben, van mijn identiteit. Waarom dan toch alles in het Engels?

Engels is een prachtige taal. Helaas heb ik geen talenknobbel, want ik had graag nog meer talen willen beheersen. Als ik in een ander land ben doe ik mijn best om basisbeleefdheidsvormen uit te kunnen spreken, zoals de lokale equivalent van goedemorgen of dankjewel. Ik koop vaak een talenboekje en vind het leuk dat door te bladeren. Het hoort bij de lokale sfeer proeven. Taal is een onderdeel van de cultuur van een land.

Ik ben er helemaal voor dat we al jong een tweede taal leren, maar niet dat dat ten koste gaat van onze eigen taal. Prima als je Engelse boeken leest (lezen is altijd goed), maar er is ook veel moois in het Nederlands. Ik heb ooit gehoord dat SF in het Nederlands niet kan, maar dat is echt onzin. Waarom niet gewoon wormgat in plaats van wormhol? En ja, ik zie scenes vaak voor me in het Engels (ongetwijfeld door de vele Engeltalige films), toch beschrijf ik die scenes het beste in het Nederlands.

Kunnen we de teloorgang van de Nederlandse taal stoppen? Volgens mij begint dat bij het onderwijs. Dat Internationale studies in het Engels zijn, lijkt me logisch, maar doe dan de overige studies gewoon in onze eigen taal. Maak het vak Nederlands weer leuk door veel meer aandacht te geven aan schrijven en het lezen van boeken van Nederlandstalige schrijvers die een leerling echt interessant vindt. De verplichte leeslijst de deur uit en meer oog voor fantastische boeken. Het merendeel van Netflix is tegenwoordig SF/fantasy, dan lijkt het me dat er toch ook genoeg belangstelling moet zijn voor boeken binnen dat genre. En bij het lezen van een boek, maak je je eigen film in je hoofd. Daar kan Netflix echt niet tegenop.

Deze column is verschenen in Celtica’s Magazine van maart 2019.

Een nieuw verhaal

Ik kan niet goed uitleggen hoe het werkt. Opeens is het er: een nieuw idee voor een verhaal. Soms zo complex dat het wel een boek moet worden, een andere keer niet meer dan één scène.

Als het eenmaal in mijn hoofd zit, moet het er uit. Het kan zelfs het verhaal waar ik op dat moment aan werk in de weg zitten. Er zit dan niets anders op dan het idee op te schrijven. Het kan zelfs nodig zijn om ook een deel van de tekst uit te werken. Pas daarna kan ik het parkeren en weer verder met waar ik mee bezig was. Als ik dat laatste niet zou doen, zou ik nooit iets af maken.

Het zijn vrijwel altijd fantastische verhalen. Dat is blijkbaar hoe mijn geest werkt. De vraag “wat als?” speelt altijd een grote rol. Wat als je geest nog kan blijven ronddwalen na je dood, zou je dan nog iets voelen? Of als je de navigatie in je auto zo slim maakt dat het een eigen leven kan leiden? Wat als er parallelle werelden zijn, in welke zou ik dan willen leven? Zijn mensen instaat om zonder oorlog samen te leven? Hoe ziet een buitenaarts ras er uit?

Wat ik ooit gezien of gelezen heb, heeft invloed. Ik ben dol op fantasierijke films, series en boeken en heb er al aardig wat verslonden of bekeken. Ze hebben veel overeenkomsten en nog steeds verschillen. Dat laatste is best opmerkelijk als je bedenkt hoeveel er al is geschreven of gemaakt. In mijn eigen werk is het werk van anderen terug te vinden, maar wel met mijn twist. Het zijn immers mijn vragen waar ik zelf een antwoord op verzin. Je kunt best iets lenen van een ander (bijvoorbeeld het gebruik van ruimtevouwen of wormgaten om snel door de ruimte te reizen), maar ik gebruik het binnen de context van mijn verhaal (de unieke wereld van Terra 7).

Ik zit in een schrijversgroep. We komen één keer in de zes weken bijeen en leren van elkaar. Ik ben de enige die SF/fantasy schrijft. Veel van de andere deelnemers hebben nog nooit een boek in die stijl gelezen. Inmiddels krijg ik regelmatig, na het lezen van mijn teksten, de opmerking terug dat het net mensen uit deze tijd zijn. Dat is ook zo. De basis ligt altijd in de echte wereld, de fantasie is daar een reflectie van.

Goedbeschouwd is ieder boek en elk verhaal een wonder. Dat geldt voor alle vormen van fictie, maar in het bijzonder voor het fantastische genre. Dat is goed terug te vinden in de boeken van Celtica Publishing. Als lezer is ieder boek weer een portaal naar een andere en nieuwe wereld. Dat is precies waarom ik er zo dol op ben. Even lekker weg in je eigen hoofd.

Deze column is verschenen in Celtica’s Magazine van februari 2019.

Je boek verkopen

Het romantische idee van een verlegen schrijver op een zolderkamertje is totaal achterhaald. Misschien bestaan ze nog wel, maar het is niet waarschijnlijk dat je ooit iets van hen zult lezen. Als je wilt dat jouw boek gelezen wordt, zul je jezelf met je boek moeten presenteren aan de buitenwereld.

Natuurlijk zal een goede uitgever haar of zijn best doen om jouw boek te verkopen. Daar is de uitgever zelf immers ook bij gebaat. Maar dat dat echt niet genoeg is, zag ik op Dutch Comic Con in Utrecht waar ik afgelopen weekend was. Nu is dit een beurs waar maar een klein deel van het publiek geïnteresseerd is in boeken. Je moet dus je best doen om gezien te worden. Een aantrekkelijke kraam én boekcover helpt daarbij, maar nog beter is het om mensen aan te spreken zodra ze interesse tonen.

Dat is best een stap. Ik heb wel eerder op markten gestaan, maar het was altijd voor mijn werk en niet voor iets van mijzelf. Dat maakt echt verschil en dan komt ook al snel de onzekerheid om de hoek kijken (zit ik mezelf hier aan te prijzen en vinden ze het straks niks, géén schrijffouten maken bij het signeren, help, een schrijver gaat mijn boek lezen, kopen ze het nou omdat ze geen nee durven zeggen?). Ik sprak Cocky van Dijk, uitgever bij Zilverspoor en collega schrijver, er over. We waren allebei blij dat als je wat ouder wordt, je zulke negatieve stemmen herkent en ook weer stil krijgt. Want ik heb niet voor niks dat boek geschreven en uitgebracht. Ik sta er 100% achter en wil ook dat het gelezen wordt.

Praten met andere schrijvers en boekliefhebbers is sowieso een goed idee. Je krijgt een beter beeld van wat er allemaal bij komt kijken naast het schrijven zelf. Al met al was afgelopen weekend dus heel leerzaam. Op naar het volgende evenement om nog meer boeken te verkopen. Want er is niks leukers, dan van lezers horen wat ze van je boek vinden (en tot nu toe zijn de reacties allemaal positief).

Nieuwsgierig naar Het groene kristal?

Nog een even en dan is mijn eerste boek er eindelijk. Ruim 25 jaar na het schrijven van het manuscript is het straks echt zo ver. Kun je niet wachten en ben je nieuwsgierig naar mijn schrijfstijl? Je kunt hoofdstuk 1 en een deel van 2 lezen via de site van Celtica Publishing.

Ook op deze site vind je steeds meer informatie over Terra 7. Zo is er een doorzoekbare woordenlijst met alle namen van volken, plaatsen, personages, dieren en dingen. Handig als je tijdens het lezen even niet meer weet wie bijvoorbeeld Arabella is. Ook vind je er straks scenes die het boek niet gehaald hebben (maar wel leuk zijn om als extra te lezen) en meer achtergrondinformatie over de planeet en de hoofdpersonages. Wist je bijvoorbeeld dat Terra 7 maar 11 maanden heeft (december bestaat er niet)? En hoe zit het nou met die naam Terra 7? Waarom heet de planeet soms Terra 6 en hebben de kolonisten de planeet weer een andere naam gegeven?

Als laatste ga je op mijn site ook meer informatie vinden over andere Nederlandse SF en fantasy schrijvers.

Het groene kristal is te bestellen!

Eindelijk is het dan zo ver. Terra 7: Het groene kristal is te bestellen via de website van Celtica Publishing én via alle andere boekhandels. In februari kun je hem gaan lezen.

Dat betekent dat ik ook eindelijk het prachtige coverontwerp van Joost Zwaan in volle glorie kan laten zien! Je ziet er het gezicht van Zania, een van de heldinnen uit mijn boek. En wie goed kijkt herkent er het gezicht van Ayla in. Zij heeft model gestaan voor Zania. Ik ben er erg trots op dat een van de meiden op de cover van mijn boek staat. Bedankt Ayla.

Een boekpresentatie staat voorlopig gepland op een donderdag eind februari of begin maart. De presentatie is in Hoorn en een definitieve datum en locatie volgt nog.

Via deze link kun je informatie over mijn boek vinden op de Celtica Publishing website.

Via deze link ga je naar de webshop van Celtica. Het boek kost € 18,00. Als je aangeeft dat je een gesigneerd exemplaar wilt, dan krijg je die. Kom je naar de presentatie? Zet dan ‘boekpresentatie’ erbij. Ik signeer je boek dan persoonlijk en je krijgt je verzendkosten ter plaatse terug (helaas is er via de webshop geen optie om dat uit te zetten).

Bijna klaar

Op de valreep heb ik met Anaïd Haen in 2017 de redactionele fase van mijn boek afgerond. De tekst ligt nu bij Rianne Lampers, uitgever van Celtica Publishing. Ook de cover gemaakt door Joost Zwaan is af, inclusief achterflaptekst en ISBN nummer. Om jullie alvast in de stemming te laten komen, laat ik een stukje zien van de voorkant.

Het voelt een beetje vreemd dat het nu af is. Ik zat de laatste maanden echt in een schrijfmodus en was vrijwel dagelijks met mijn boek bezig. Een prettig ritme. Ik kan natuurlijk met boek 2 verder, maar doe dat bewust niet. Ik denk dat het goed is om even te resetten en zelf weer boeken van anderen te lezen. Er is genoeg blijven liggen.

En ik moet nog een boekpresentatie regelen. Zodra ik een datum heb, laat ik het jullie weten. In het weekend van 31 maart en 1 april 2018 sta ik met mijn boek bij de stand van Celtica Publishing op de Dutch Comic Con in de Jaarbeurs in Utrecht. Kom langs!

Achterflaptekst:

Ooit werd Terra 7 gekoloniseerd vanuit het ideaalbeeld van een geweldloze samenleving. Als de Aardse wetenschappers Virginia, Conrad en Redbod de planeet na eeuwen herontdekken, komen ze er echter tot hun schrik achter dat het leven er niet bepaald paradijselijk is.
Wat eens gewone mensen waren, zijn nu volken die door genetische manipulatie uit elkaar zijn gedreven en zelfs lijnrecht tegenover elkaar zijn komen te staan. Terra 7 is een planeet waar onderdrukking en overheersing de praktijk zijn geworden.

Gebonden aan de Aardse regel dat ze niet mogen ingrijpen, staan de wetenschappers voor een belangrijke keuze: helpen ze de onderdrukte volken of niet? Als Redbod verdwijnt, worden Virginia en Conrad gedwongen een beslissing te nemen. Bijgestaan door Zania, een Terrazone en Dion, een Groene met telepathische gaven, gaan ze op zoek naar hun schip en hun vriend.

In Het groene kristal, het eerste boek van de trilogie Terra 7, neemt Esther Wagenaar je mee naar een wereld vol extremen. In deze gepolariseerde samenleving volg je de personages op hun tocht naar een betere wereld. Welke keuzes zullen ze maken?

1 2